aQuaRiST.Gen.Tr Blog - Mevzubahis ben isem hemen her şey teferruâttır.

Kılıçlar Adası - Wayne Thomas Batson

Tolga | Monday, April 05, 2010 10:36 PM — 4/5/2010 10:36:29 PM

Kılıçlar Adası - Wayne Thomas Batson

Kitabın başında genelde tiyatro eserlerinde ve kimi klasik kitaplarda rastladığımız, romandaki karakterlerin kısa tanıtımlarının yer aldığı bir sayfaya yer vermişler. Daha sonra da denizcilik terimleri kafamızı karıştırmasın diye kitapta geçen terimleri ve anlamlarını eklemişler. Çok kimsenin duyduğu ama anlamını bilmediği iskele ve sancak ne demektir bu mini sözlükten öğrenebiliyoruz.

Bunların arkasından da güzel bir kalyon resmi üzerinde, sözlükte geçen kelimelerin geminin neresinde olduğunu işaretlemişler.

Bu şekilde denizci havasına girdikten sonra kitaba başlayabiliyoruz. Başlıyoruz da ne oluyor peki? Doğrusunu söylemek gerekirse pek birşey olmuyor. Basit bir korsan macerası.

Kılıçlar Adası'ndaki başrol korsanları bildiğimiz korsanlar gibi değiller pek. İskoçyalı korsan Declan Ross, her ne kadar korsansa da sadece İskoçya ile savaşta olan milletlerin gemilerine saldırıyor. İnsan öldürmekten imtina ediyor. Biraz da mecburiyetten korsan olduğundan, insanî yönleri henüz ölmemiş.

Declan Ross İskoçyalı demiştik. Gemisinin adının da William Wallace olmasına şaşmamak lâzım bu durumda. Şu ünlü Cesur Yürek (Braveheart) filminde bu William Wallace'ın hayatı anlatılıyor. Filmin sonunda William Wallace (Mel Gibson), idam edilmeden önce "Freedom" diye bağırır. William Wallace da gerçekte "Özgür İskoçya" diye bağırmış. Gel gör ki İskoçya hâlâ özgür değil. O da ayrı bir konu tabii.

Kitabı ilginç kılabilmek adına bazı hamleler yapılmış. Mesela işin içerisinde muhteşem bir hazine ve tabii bunun haritası var. Kendilerini bu hazineyi korumaya adamış gizli bir tarikat var. Hafızasını yitirmiş bir adam var. Hatta Hz. İsa'yı çarmıha germekte kullanılan çiviler de var. Yalnız bu çivilerden bahsedip beni heyecanlandırdı yazar ama sonradan pek de bir mevzusu geçmedi.

Sonuç itibariyle korsanların birbirleriyle ve İngiliz donanmasıyla mücadelelerini anlatan bir macera kitabı. Okuyacak bir şey bulunamadığında okunmasında bir zarar olmaz.

Mona Lisa Gülüşünün Sırrı 2

Tolga | Monday, March 22, 2010 10:57 PM — 3/22/2010 10:57:51 PM

Mona Lisa (La Jaconde)

Daha 2,5 ay kadar önce (8 Ocak 2010) şuradaki yazımda demiştim ki:

"Bu hızla gidildiği vakit eğer ölmez de yirmi otuz sene daha yaşarsam, en az beş altı adet daha Mona Lisa gülüşünün sırrı ile ilgili haber okuyacağımı düşünüyorum. Bari ben ölmeden önce keşfetseler ne menem bir sır olduğunu."

17 Mart 2010 tarihli Hürriyet'te okuduğum bir haberle Mona Lisa Gülüşünün Sırrı'na bir kez daha vâkıf olmak şerefine eriştim.

Buna göre şu ünlü gülüşün sırrı optik yanılgı imiş. Neymiş bu işin iç yüzü öğrenelim.

Mona Lisa'nın gözlerine bakınca gülümsüyor gibi görünüp, ağız kısmına bakınca bu gülümsemenin kaybolmasının nedeni Leonardo da Vinci'nin özel bir resim tekniği kullanmasındanmış. Profesör Florian Hutzler, Da Vinci'nin bu aldatıcı görüntüyü yapabilmesi için zeki teknikler kullandığını, ağız kısmındaki detayların neden olduğu optik yansımanın resme böyle bir özellik kazandırdığını söylemiş.

Son olarak Psychological Science dergisinde yayınlanan araştırmada Da Vinci'nin kullandığı bu tekniğe "Sfumato" adı verildiği de belirtilmiş.

İyi güzel de Leonardo da Vinci'nin bu tekniği kullandığı zaten bilinen bir şeydi. O zaman Profesör Florian Hutzler başka bir şeyler keşfetmiş olmalı. Fakat haberde bunun detayları yer almıyor. Bu durumda haber, sadece bilinen bir bilgiyi okuyuculara tekrar etmekten başka bir işe yaramamış oluyor. Böylelikle Hürriyet de bu habere ayrılan bölümde ansiklopedi yayınlamış oluyor da diyebiliriz.

Yirmi otuz sene daha yaşarsam en az beş altı adet Mona Lisa Gülüşünün Sırrı ile ilgili haber okuyacağımı öngörmüştüm ama yanılmışım. Daha bir kaç ay geçmişti ki yeni bir sır daha keşfedilmiş oldu. Buna göre öngörümü, "Ölmez de yirmi otuz sene daha yaşarsam en az 80 - 100 adet daha Mona Lisa Gülüşünün Sırrı ile ilgili haber okuyacağımı düşünüyorum." olarak revize ediyorum. Haydi hayırlı olsun.

Pandora - Anne Rice

Tolga | Monday, March 01, 2010 7:47 AM — 3/1/2010 7:47:12 AM

Pandora - Anne Rice

Anne Rice, Stephenie Meyer'in Alacakaranlık Serisi ile birlikte yeni bir patlama yaşayan vampir furyasının tanınmış yazarlarından. 1977'de yazmış olduğu Vampirle Görüşme isimli kitabının Tom Cruise, Brad Pitt ve Antonio Banderas'lı bir kadro ile filmi de çekilmişti.

Pandora da Anne Rice'ın 1998'de yazdığı yine vampir konulu bir roman. Bu kitabı ve bunun gibi onbeş kitabı daha Star Gazetesi'nden 29 kupon biriktirerek aldım. Denilene göre bu kitaplar, The New York Times'ın bestseller kitaplarıymış. Ayrıca araya sıkıştırayım; yakın zamanda yine 29 kupon karşılığında onbeş tane daha kitap alacağım Star'dan. Sonra da onbeş adet Sir Arthur Conan Doyle'un Sherlock Holmes'ünden alacağım. Star Gazetesi böyle kitap vermeye devam ettikçe ben de Star almaya devam ederim. Toplam 45 kitap bana uzun süre yeter sanırım.

Konumuza dönelim. Pandora'nın arka kapağında tabii ki kitabı övücü cümlelere yer verilmiş.

İştah kabartıcı. (Library Journal)

Baştan çıkarıcı. (Booklist)

Korkuç derece enerjik. (The New York Times Book Review)

Hele ki şu "baştan çıkarıcı" tanımlamasına da uyuz olurum. Bu kadar klasik tanımlamanın altına son bombayı patlatmışlar tabii.

Rice'ın yapmış olduğu en muhteşem çalışma. (Raleigh News & Observer)

Bir kitabın arka kapağında bunları görüyorsan kaçacaksın esasında. Lâkin bana nispeten bedelsiz ulaşmış bir kitap olduğu için, edindiğim bir başka şiarı uygulayıp, okudum.

Kısaca konu şudur. Pandora, vampir olmadan önce Roma İmparatorluğu devrinde Roma'da yaşayan, soylu bir aileye mensup, babası Roma İmparatorları'na ve Senato'ya yakın olan bir kızdır. Olaylar gelişir ve bir şekilde vampir olur. Vampir olması, kitabın yarısından fazlasını geçtikten sonra meydana geliyor. Bir yerlerde okumuştum; Anne Rice'ın vampirleri bizim bildiğimiz vampirlerden farklıymış. Bu kitapta da bunu anlayabiliyoruz. Mesela bu vampirler haçtan falan korkmuyorlar. Zaten bu mümkün değil çünkü Pandora vampir olduktan çok sonraları Hristiyanlığın doğuşuna tanıklık ediyor. Sarımsak ile ilgili de bir mevzu göremedim. Yarasaya dönüşme, uçma gibi hadiseler de söz konusu değil. Güneşte yanma olayı var ama bizim bildiğimizden farklı. Bir de bu vampirler yaşlandıklarında heykel gibi bir şey oluyorlar. Kazık çakma işlerine girenine de rastlamadım bu kitapta.

Hemen hemen bütün vampir romanlarında olduğu üzere bu romanda da kimi erotik ögelere yer verilmiş. Olmasa şaşardım zaten. Onlar da yerlerini almışlar.

Kitap Pandora'nın ağzından yazılmış. Pandora da bir kendini beğenmiş ki sormayın gitsin.

Bir de karşılaştırma yapalım haddimiz olmayarak. Şimdilerde vampir denilince akla Stephanie Meyer geliyor ya. Ben Stephanie Meyer'in Alacakaranlık Serisi'ni okumadım. Ancak eşim sayesinde okumuş kadar oldum. Ayrıca ilk filmi de izledim. Yine de Göçebe isimli bir romanını okumuştum. (tıklayınız.) İşlediği konuya hakim, hayalgücü geniş ve anlatım kabiliyeti de yüksekçe bir yazar olduğunu söyleyebilirim. Anne Rice ise hayalgücü konusunda Stephenie Meyer'den çok daha derin bir yazar belli ki. Konuya hakimiyeti de iyi fakat anlatım kabiliyeti konusunda bence yetersiz kalıyor. Kitapta bazı bölümler karmakarışık âdeta. Hayalgücüne hâkim olamıyor herhalde.

Sıra ayrıntılarda boğulmaya geldi. Roma İmparatorluğu döneminden bahsedilen bölümler ilgi çekici. O zamanların en uygar toplumu sayılan Romalılar'ın ilginç bir adetinden bahsediliyor. Ben daha evvelden biliyordum ama bilmeyen çok insan olduğunu da bildiğimden burada yer vereceğim.

Bu konuda özetle şu yazıyor kitapta. "Eski Roma'da verilen davetlerde tıka basa yiyen davetliler, kusma odası adı verilen bölüme geçerek midelerini boşaltır ve diğer yiyecekler için yer açarlardı. Her bir şeyin tadına bakıldıktan sonra da evin kölelerine tecavüz edilirdi. Dişi ya da erkek farketmezdi."

Ben de yenen yemeklerin muhtevası hakkında birkaç bilgi sunmak isterim. Yenilen yemekler arasında bülbül, salyangoz, leylek, karga gibi hayvanlar varmış. En sevilen yemeklerden biri yavru domuzun döl yatağı imiş. Hatta tarihçi Aelius Lamprides'in anlattıklarına bakılırsa, imparator konuklarına tavus kuşu dili ve canlı horozlardan kestirdiği ayak ve ibikler sunarmış ve açık büfedeki yemekleri papağan kafalarıyla süslerlermiş.

Son olarak bu dehşet verici yemek listesine kitapta da adı geçen bir sosu eklemek gerekir. Garum adı verilen bu sos Pandora'da sadece ismen geçiyor ama ben nasıl yapıldığını da buldum. Şu şekilde; küçük su ürünleri ve büyük balıkların iç organları 2-3 ay süreyle güneşin altında kontrollü biçimde çürütüldükten sonra süzülür ve sarı bir sıvı halindeki garum elde edilirmiş. Bu garum, aklınıza gelebilecek hemen her şeye eklenen bir tat olarak Romalıların vazgeçemediği bir şeymiş.

İşte modern Roma İmparatorluğu'nun hali bu şekilde imiş o zamanlar. En azından ev hali.

Bir başka dikkatimi çeken şey de şu. Pandora, Roma'dan ayrılmak zorunda kaldığı zaman Antioch isimli bir şehre geliyor. Bu şehrin, romanın geçtiği çağlarda dünyanın 3. ya da 4. büyük şehri olduğu söylenir. Esasında bizim yakından bildiğimiz bir şehir burası. Hatay ilinin merkez ilçesi Antakya.

Anne Rice ile ilgili Wikipedia'da, önceleri ateist olduğu ancak son zamanlarda çocukluk dini olan Katolik inancına dönüş yaptığı yazıyordu. Artık vampir romanları değil, Hz. İsa ile ilgili romanlar yazıyormuş. Kitapta Pandora, Hristiyanlık'ın doğuşunu ve gelişmesini, uzun yıllar yaşayan bir vampir olarak gözlemliyor. Ateist olduğu zamanlarda yazılmış bir kitap olduğu belli. Mesela romanın diğer karakteri Marius'un ağzından şu minvalde cümleler dökülüyor.

"Hristiyanlar daha bir mezhep bile olamadılar. Bazıları John'a bazıları İsa'ya tapıyor."

Burada John adı ile geçen kişi bizim Hz. Yahya olarak bildiğimiz ve Hz. Zekeriya'nın oğlu olan peygamberdir. Kitapta Baptist John olarak da kimi yerlerde geçiyor. Jesus'u İsa olarak çevirmişler ama nedense John'u Vaftizci Yahya olarak çevirmemişler.

Bir başka yerde şöyle diyor Marius.

"John ve İsa'yı tanımış olanların yazdıkları kitapların hiçbirinde, ikisinden birinin ölümden sonra dirileceklerini söyledikleri bir yer bulamadım. Bütün bunları Paul kattı."

Bu cümleyi biraz daha açarsak; Vaftizci Yahya ve Hz. İsa'nın, ölümden sonra yaşam ile ilgili bir şey anlatmadıklarını söylüyor. Vaftizci Yahya ve Hz. İsa'yı tanıyanların yazdıkları kitaplar olarak bahsedilen kitaplar, herhalde İncilin ilk zamanlardaki onlarca versiyonu oluyor. Bütün bunları Hristiyanlık'ın içine, şimdiki dünyamızda Aziz Paul olarak bilinen kişinin kattığını iddia ediyor. Bu cümlelerle ilgili olarak başka bir konuya geçeyim.

Hristiyanlık'ta ölümden sonra yaşam inancı, bizim inancımıza göre de en başından beri olması gereken bir olgu. Bunu kitapta yazıldığı gibi Aziz Paul'ün eklemesine gerek yok. Fakat Aziz Paul'ün geçmişini incelersek, Hristiyanlık'ın ilk baştaki inançları içerisinde olmayan kimi uygulamaların, sonradan bu dine eklenmesine neden olmuş olabileceğini düşünüyorum.

Aziz Paul, Tarsus doğumlu bir Yahudi'dir. Gerçek adı Saul'dür. Roma İmparatorluğu'nda komutanlık yaptığı zamanlarda Hz. İsa'nın ölümünden sonra cemiyetin başına geçen Havari Petrus'un etrafında toplanan İsevî'lere büyük baskılar ve eziyetler yapmıştır. Daha sonra Hz. İsa'nın bir vizyonunu gördüğünü söyleyip Barnabas'ın himayesinde Havari Petrus'un cemaatine katıldı. Bugüne kadar yaptığı hataları affettirmek için misyonerlik faaliyetlerine başladı ve çok yerlere gitti. Gittiği yerlerde kendi cemaatini oluşturdu ve bu yeni dinde köklü değişiklikler yaptı. Mesela sünnet'i ve domuz yasağını kaldırdı. O zamana kadar Havari Petrus'un kontrolünde tek başlı olan kilise de Aziz Paul'ün gittiği yerlerde kurduğu ve bugün Pavlik Kiliseler olarak adlandırılan kiliseler nedeni ile bölünmüş oldu.

Konu uzadıkça uzuyor ama yukarıda adı geçen Barnabas'tan da bahsetmek lâzım. Barnabas, Aziz Paul'ün ilk misyonerlik gezisine katılmıştı. Sonra yolları ayrıldı ve Aziz Paul'ün getirdiği yeni yorumlara karşı çıktı. Sünnet olma gerekliliğini savundu. Daha önemlisi, Barnabas İncili adı verilen bir İncil daha vardır. Bilindiği gibi bugün Hristiyan Kilisesi tarafından Matta, Markos, Luka ve Yuhanna İncilleri'nden başka İncil kabul edilmemektedir. Barnabas İncili'nde, bugünkü Hristiyanlık'ın temel inancı teslisten (Baba, oğul, kutsal ruh) çok tek tanrı inancına yönelik bir anlatım olduğu, Hz. Muhammed'in geleceğinin müjdelendiği, domuz etinin, şarabın yasak, sünnetin, namazın şart olduğu yazmaktadır. Fakat bu İncil üzerinde çeşitli spekülasyonlar da vardır. Mesela bunu Müslümanların yazdığı da iddia edilmektedir. İlmimin yetmeyeceği konulara fazla girmek istemiyorum. O nedenle bu İncil'in linkini veriyorum. Siz kendiniz inceleyin. http://barnabas-incili.com

Kitaba dönersek; son olarak söyleyeceğim şudur. Vampir hikâyelerini seviyorsanız okuyun. Konuya tam hâkim olabilmek için Vampirle Görüşme isimli birinci kitaptan başlayıp sırasıyla okumanız daha yararlı olur. Ben şahsen elime geçerse ve okuyacak başka bir kitap da yoksa okurum. Aksi takdirde vampir kitapları ile vakit kaybetmek yerine vampir filmleri ile vakit kaybetmeyi yeğlerim.

Sir Anthony Hopkins ve Elephant Man (Fil Adam)

Tolga | Tuesday, February 23, 2010 5:58 PM — 2/23/2010 5:58:31 PM

Joseph Carey Merrick
The Elephant Man (Fil Adam)

Bugün aklıma geldi ve yazmak istedim.

İnternette bir yerde The Elephant Man (Fil Adam) filmi için yapılan yorumlardan birinde, Sir Anthony Hopkins'in Elephant Man'i ilk gördüğü sahnedeki yüz ifadesinden bahsedilmişti. Özet olarak diyordu ki yorumcu;

"Sir Anthony Hopkins'in, Elephant Man'i ilk gördüğünde yaşadığı şaşkınlıktan, gözlerinden yaşlar damlamasına neden olan acıma duygusuna geçişi muhteşemdir."

O sahneyi tekrar izlemek bahanesiyle filmin büyük bir kısmını da yeniden izlemiş oldum. Bunu yapmayı pek istemiyordum gerçi. İnsanı üzüyor bu film. Hele ki bazı sahnelerde göz sinirlerinize ve kaslarınıza hükmetme gayretiniz, alnınıza değişik bir tür sızı olarak yansıyor. Bahse konu olan sahneyi aşağıda izleyebilirsiniz.

Türkçe çevirisini de yazayım o videonun.

- Hayat sürprizlerle dolu.
- Bu yaratığın zavallı annesinin talihini düşünün.
- Yere yıkıldı hamileliğinin dördüncü ayında bir fil tarafından.
- Yere yıkıldı Afrika'nın bilinmeyen bir adasında.
- Netice görülmeyecek gibi değil.
- Bayanlar ve baylar; işte korkunç Fil Adam...

Biraz filmin hikâyesinen bahsedelim. Yönetmen David Lynch. 1980 yapımı bir film ama siyah beyaz çekilmiş. Bunun nedeni filmin 1862 - 1890 yılları arasında yaşamış olan Joseph Carey Merrick'in hayat hikâyesini anlatıyor olması.

Sonraları yapılan araştırmalar neticesinde Neurofibromatosis adlı bir hastalığı olduğu anlaşılan (O zamanlar bu hastalık bilinmiyormuş.) Joseph Carey Merrick (John Hurt) ya da nam-ı diğer The Elephant Man (Fil Adam), sirklerde teşhir edilmekte ve bir yaratık muamelesi görmektedir. Filmde ismi galiba John Merrick olarak geçiyor. Bir cerrah olan Dr. Frederick Treves (Sir Anthony Hopkins), Fil Adam'ı bulur ve topluma kazandırma gayreti içerisine girer. Hayatı boyunca acı çekmiş olan Fil Adam için yeni ve harikulade bir hayattır bu ancak insanoğlu kötüdür.

İzlerken nerede ise hemen her sahnede Sir Anthony Hopkins'in videodaki haline düşmemek için oldukça zorlanmak gerekiyor.

Filmde insanı düşünceye sevkedici replikler var. Ben şu son izlediğimde rastladığım iki replikle konuyu kapatıyorum ve izleyin diyorum.

Dr. Frederick Treves'in arkadaşı: Akıl durumu hakkında herhangi bir açıklama yapmadın.
Dr. Frederick Treves: O doğuştan geri kalmış. Tamamen aptal biri. Umarım öyledir...

Mr. Carr Gomm: Nasıl bir hayat geçirdiğini hayal edebiliyor musunuz?
Dr. Frederick Treves: Sanırım evet.
Mr. Carr Gomm: Ben sanmıyorum. Hiç birimiz bunu hayal edemeyiz.

Mona Lisa Gülüşünün Sırrı Bir Daha Keşfedildi

Tolga | Friday, January 08, 2010 12:50 AM — 1/8/2010 12:50:24 AM

Mona Lisa (La Jaconde)

Gazetede okuyorum. "Mona Lisa'nın Sırrı Çözüldü." Alt başlık da "Tebessümü kolesteroldenmiş."

Şu yaşıma geldim, Mona Lisa'nın gülüşü ile ilgili kaç sırrın keşfedildiğini gördüm. Hangisine inanacağımı şaşırmış durumdayım.

Mona Lisa'dan biraz bahsedelim. Herkesce malum, Leonardo da Vinci'nin ve dünyanın en ünlü tablolarından biridir. Tablodaki kadının kim olduğu tam bir muammadır. Francesco del Giocondo'nun eşi Mona Lisa olduğu görüşü daha hakim olduğundan, tablo da Mona Lisa olarak bilinir.

Bu tabloyu ilk kez bir ortaokul kitabında görmüştüm. O kitapta altında Mona Lisa değil La Jaconde yazıyordu. Sonradan öğrendiğime göre tablonun bir diğer adı da La Jaconde imiş.

Mona Lisa'nın bu kadar ünlü olmasının bir kaç nedeni var.

Leonardo da Vinci
(1452 - 1519)

Birinci neden Leonardo da Vinci'nin kendisi. Sadece ressam değil, bir bilim adamı olarak kabul edilen Leonardo da Vinci, evlilik dışı bir ilişkiden dünyaya gelmiş olduğundan üniversiteye gidememiştir. İnsan anatomisi üzerine yaptığı çizimlerde kadavralar kullanmıştır. Çeşitli makineler icat etmiştir. Hatta Osmanlı Padişahı II. Bayezid 1502'de, Leonardo da Vinci'ye Haliç'in üzerine yapılmak üzere bir köprü modeli çizdirmiştir. Bu köprü hiç yapılmamıştır ama 2010 yılında Haliç üzerindeki iki ada arasında bu çizime sadık kalınarak bir köprü yapılacağı duyurulmuştur.

Kısaca Leonardo da Vinci, mimar, mühendis, ressam, heykeltraş, müzisyen, matematikçi, mucit gibi birden fazla sıfatı olan çok ilgi çekici ve gizemli bir kişiliktir.

Mona Lisa'nın ününün bir diğer nedeni de bu tablonun 1911'de Louvre Müzesi'nden çalınmasıdır. Olaydan iki sene sonra bulunmuştur.

Bunların yanında Mona Lisa'nın kim olduğu da bir bilinmezlik perdesi arkasında olduğundan, tablonun ünü katmerlenmiştir. Üstüne bir de Dan Brown'ın Da Vinci Şifresi kitabı gelince ün aldı başını yürüdü.

Gelelim gazetedeki habere.

Leonardo da Vinci iddiaya göre
Mona Lisa'da kendini resmetmiş.

Palermo Üniversitesinden Vito Franco, gizemli gülüşün ardında yüksek kolesterol olduğunu söylemiş. Sol gözünde yüksek kolesterolden kaynaklanan yağ dokusu birikiminin bulunduğunu ve ellerinden birinde de yağ hücrelerinden oluşan bir tür tümor fark edildiğini belirtmiş.

Tam alakasını anlamadım ama sanıyorum kolesterol dudak kısımlarını dolgunlaştırıyor herhalde.

Bunun dışında Mona Lisa'nın, Leonardo da Vinci'nin kendi portresi olduğu da iddia edilmiştir. Dr. Lillian Schwartz isimli bir kişi tarafından ortaya atılan iddiaya göre Leonardo da Vinci ve tablodaki modelin yüz özelliklerinin, sayısal analizlere dayanarak aynı olduğu söylenmiştir. Dolayısı ile tablodaki tebessümün, Leonardo da Vinci'ye ait olduğu da söylenebilir.

Bir başka iddia ise, Mona Lisa gülüşünü, yeni doğum yapmış bir annenin tebessümü olarak göstermektedir. 2004'te tablo üzerinde yapılan araştırmalara göre Mona Lisa'nın boynundan aşağısını çok ince ve saydam bir tülle örttüğü belirlenmiş. O zamanlar bu tarz bir tülü, hamile ya da yeni doğum yapmış kadınlar kullanırmış. Uzmanlara göre bu tablo Mona Lisa'nın ikinci oğlunun doğumuna ithafen yapılmış. Bu araştırmada başka enteresan bilgilere de ulaşılmış. Mesela, Mona Lisa tablosunda hiç bir fırça izi yokmuş. Yekpare bir boya tabakasından müteşekkilmiş.

Yine bir başka iddiayı da kestiğim gazete kupürlerinden çıkardım. Biri Sabah Gazetesi. Diğerini bilemiyorum. Ne tarih atmışım ne de başka bir not almışım. Önemli olan haber. Bir kupürde haber başlığı "Mona Lisa'nın Sırrı", diğerinde ise "Mona Lisa'nın Sırrı Çözüldü".

Mona Lisa'nın dudaklarının 90 derece döndürülmüş hali.

Bu haberlere göre Suzanne Giroux 500 yıllık gülümseme muammasını çözmüş. Suzanne Giroux, Mona Lisa'nın dudaklarının iki kadın sırtının görüntüsü olduğunu söylüyor. Dudak kısmını 90 derece döndürdüğümüzde o şekilde bir görünüm arzediyormuş. Kupürdeki resimler de o şekilde tabii. O resimleri internette bulamadım ama kendim dudak kısmını keserek 90 derece çevirdim. Pek de kadın sırtına benzetemedim doğrusu.

Tüm bunlardan şöyle bir sonuç çıkartabiliriz.

Mona Lisa, tablo yapıldığında yeni doğum yapmıştır. Aynı zamanda yüksek kolesterolü vardır. Fakat Leonardo da Vinci dudak bölgesinde küçük bir oyun yapmış ve iki kadın sırtı olarak çizmiştir. Ancak gerçekte tablo, Leonardo da Vinci'nin kendi tablosudur. Bu durumda Leonardo da Vinci yüksek kolesterolden muzdariptir ve yeni doğum yapmıştır.

Farkındayım saçma oldu ama bu gülüşün sırrı konusundaki iddialar da bir araya getirildiğinde böyle saçma oluyor işte.

Bu hızla gidildiği vakit eğer ölmez de yirmi otuz sene daha yaşarsam en az beş altı adet daha Mona Lisa gülüşünün sırrı ile ilgili haber okuyacağımı düşünüyorum. Bari ben ölmeden önce keşfetseler ne menem bir sır olduğunu.

100 Türk Edebiyatçısı - 100 Temel Eser

Tolga | Monday, January 04, 2010 12:36 AM — 1/4/2010 12:36:37 AM

MEB'in 100 Türk Edebiyatçısı sitesi
http://yuzturkedebiyatcisi.meb.gov.tr/

Milli Eğitim Bakanlığı 100 Türk Edebiyatçısı ve 100 Temel Eser adı altında listeler belirlemiş ve bunlar için birer subdomain altında site açmış. Herhalde daha önceden de vardır da ben yeni buldum.

Önce 100 Türk Edebiyatçısı'ndan başlayalım. Bu yüz listesine kimler girmiş kimler girmemiş aşağıda gözüküyor. "O olsaydı da bu olmasaydı." "Bu adam Türk değil ki." "Falancanın da bu listede yer alması gerekirdi." kısımlarını size bırakıyorum. Benim dikkatimi başka bir şey çekti.

Bu 100 Türk Edebiyatçısı'nı saydım bir kaç kere. Her seferinde 99 tane çıktılar. Bunun altında birşey arıyorum ama mantıklı bir açıklama getiremiyorum.

Mesela, "Bir Türk Edebiyatçısı daha var ama şimdi onu listeye koymak çok tartışma yaratır." gibi bir durum mu var. Yoksa en basitinden 100'e kadar saymayı bilmeyen bir kurul mu hazırladı bu listeyi? Ya da daha güzel bir açıklama; "100. sıra, listeye girmemiş diğer değerli edebiyatçılarımızı temsilen boş bırakılmıştır."

Bir de listede Nasreddin Hoca'nın olması dikkatimi çekti. Benim bildiğim kadarı ile Nasreddin Hoca'nın kendi yazdığı bir eseri yoktur. Hoca'ya atfedilen fıkralar başkaları tarafından yazıya dökülmüşlerdir hep. Dolayısı ile 100 Türk Edebiyatçısı'ndan biri olması çok anlamlı değildir.

Neyse artık. Liste aşağıda. Sitenin orijinali de burada: http://yuzturkedebiyatcisi.meb.gov.tr/

1    Abbas SAYAR
2    Abdulhak Şinasi HİSAR
3    Abdülhak Hamit TARHAN
4    Ahmet Hamdi TANPINAR
5    Ahmet HAŞİM
6    Ahmet Hikmet MÜFTÜOĞLU
7    Ahmet Kutsi TECER
8    Ahmet Mithat Efendi
9    Ahmet Muhip DIRANAS
10    Ahmet RASİM
11    Ahmet Vefik Paşa
12    Arif Nihat ASYA
13    Âşık Veysel ŞATIROĞLU
14    Aziz Efendi
15    Aziz NESİN
16    Bâki
17    Bayburtlu Zihni
18    Behcet NECATİGİL
19    Bilge KARASU
20    Cahit KÜLEBİ
21    Cahit ÖZTELLİ
22    Cahit Sıtkı TARANCI
23    Cemal SÜREYYA
24    Cemil MERİÇ
25    Cevdet KUDRET
26    Ceyhun Atuf KANSU
27    Dadaloğlu
28    Dede Korkut
29    Dertli
30    Edip CANSEVER
31    Eflâtun Cem GÜNEY
32    Enis Behiç KORYÜREK
33    Erzurumlu Emrah
34    Evliya ÇELEBİ
35    Faik BAYSAL
36    Fakir BAYKURT
37    Falih Rıfkı ATAY
38    Faruk Nafiz ÇAMLIBEL
39    Haldun TANER
40    Halide Edip ADIVAR
41    Halikarnas Balıkcısı
42    Halit Ziya UŞAKLIGİL
43    Hüseyin Rahmi GÜRPINAR
44    Karacaoğlan
45    Kaşgarlı Mahmut
46    Kâtip ÇELEBİ
47    Kemal BİLBAŞAR
48    Kemal TAHİR
49    Köroğlu
50    Mehmet Akif ERSOY
51    Mehmet BAYDUR
52    Mehmet Emin YURDAKUL
53    Mehmet Fuat KÖPRÜLÜ
54    Mehmet KAPLAN
55    Mehmet RAUF
56    Melih Cevdet ANDAY
57    Memduh Şevket ESENDAL
58    Mevlana
59    Mithat Cemal KUNTAY
60    Nahit Sırrı ÖRİK
61    Naima
62    Namık KEMAL
63    Nasreddin Hoca
64    Nazım HİKMET
65    Necati CUMALI
66    Necip Fazıl KISAKÜREK
67    Nihat Sami BANARLI
68    Oğuz ATAY
69    Oktay RİFAT
70    Orhan KEMAL
71    Orhan Şaik GÖKYAY
72    Orhan Veli KANIK
73    Ömer Bedrettin UŞAKLI
74    Ömer SEYFETTİN
75    Özdemir ASAF
76    Peyami SAFA
77    Pir Sultan Abdal
78    Refik Halit KARAY
79    Reşad Ekrem KOÇU
80    Reşat Nuri GÜNTEKİN
81    Ruşen Eşref ÜNAYDIN
82    Sabahattin Kudret AKSAL
83    Sait Faik ABASIYANIK
84    Salâh BİRSEL
85    Samiha AYVERDİ
86    Samipaşazade SEZAİ
87    Sebahattin ALİ
88    Seydi Ali Reis
89    Şeyh Galip
90    Şeyhülislâm YAHYA
91    Tağrık BUĞRA
92    Tevfik FİKRET
93    Turgut UYAR
94    Yahya Kemal BEYATLI
95    Yakup Kadri KARAOSMANOĞLU
96    Yunus Emre
97    Yusuf Has Hacip
98    Zeki Ömer DEFNE
99    Ziya Osman SABA

MEB'in 100 Temel Eser sitesi
http://yuzeser.meb.gov.tr/

Gelelim 100 Temel Eser konusuna. MEB, 100 Temel Eser'i 10 edebî tür altında sınıflandırmış. Listede sadece Türk edebiyatçılar yer almıyor. Nasıl bir sınıflandırma yapılmış ve hangi eserler temel kabul edilmiş bakalım.

Anı başlığı altında iki eser bulunuyor. İkisi de aynı yazara ait.

Çankaya - Falih Rıfkı Atay
Zeytindağı - Falih Rıfkı Atay

Biyografi başlığı daha da kısır. Sadece bir eser var.

Suyu Arayan Adam - Şevket Süreyya Aydemir

Deneme kategorisinde 12 eser mevcut.

Beş Şehir - Ahmet Hamdi TANPINAR
Bize Göre - Ahmet HAŞİM
Boğaziçi Mehtapları - Abdulhak Şinasi HİSAR
Boğaziçi Şıngır Mıngır - Salah BİRSEL
Bu Ülke - Cemil MERİÇ
Devlet - Eflatun
Diyorlar ki - Ruşen Eşref ÜNAYDIN
Eğil Dağlar - Yahya Kemal BEYATLI
Gençlerle Başbaşa - Ord Prof. Dr. Ali Fuat BAŞGİL
Sokratesin Savunması - Eflatun
Şehir Mektupları - Ahmet RASİM
Türkçenin Sırları - Nihat Sami BANARLI

Fıkra başlığı altında bir eser var yine.

Nasrettin Hoca Fıkralarından Seçmeler (Nasrettin olarak yazılmış orada.)

Gezi kategorisi iki eser içeriyor.

Anadolu Notları - Reşat Nuri Güntekin
Seyahatnameden Seçmeler - Evliya Çelebi

Hikâye kategorisi kalabalık sayılır. 11 eser var.

Çağlayanlar - Ahmet Hikmet MÜFTÜOĞLU
Dede Korkut Hikâyeleri - Seyit Kemal KARAALİOĞLU
Gazoz Ağacı - Sabahattin Kudret AKSAL
Gurbet Hikâyeleri - Refik Halid KARAY
Gülistan - Sâdi
Hikâyelerden Seçmeler - Ömer SEYFETTİN
Hikâyelerden Seçmeler - Haldun TANER
Hikâyelerinden Seçmeler - Sait Faik ABASIYANIK
Kelile ve Dimne - Beydeba
Kerem İle Aslı
Memleket Hikâyeleri - Refik Halit KARAY

Masal kategorisi bir tane numunelik eser barındırıyor.

Türk Masalları - Naki Tezel

Roman kategorisi ise bereketli. 53 eser var bu bölümde.

Açlık - Knut HAMSUN
Akdeniz - Panait ISTRATI
Ayaşlı İle Kiracıları - Memduh Şevket ESENDAL
Babalar ve Oğullar - İvan Sergeyeviç TURGENYEV
Beyaz Diş - Jack LONDON
Beyaz Gemi - Cengiz AYTMATOV
Bir Bilim Adamının Romanı - Oğuz ATAY
Cemo - Kemal BİLBAŞAR
Çalıkuşu - Reşat Nuri GÜNTEKİN
Çanlar Kimin İçin Çalıyor - Ernest HEMINGWAY
Derviş ve Ölüm - Meşa SELİMOVİÇ
Dokuzuncu Hariciye Koğuşu - Peyami SAFA
Don Kişot - Cervantes
Drina Köprüsü - İvo ANDRİÇ
Drina'da Son Gün - Faik BAYSAL
Esir Şehrin İnsanları - Kemal TAHİR
Eskici ve Oğulları - Orhan KEMAL
Fareler ve İnsanlar - John STEINBECK
Fatih Harbiye - Peyami SAFA
Faust - Goethe
Gora - Rabindranath TAGORE
Gün Olur Asra Bedel - Cengiz AYMATOV
Halikarnas Balıkçısı - Aganta Burina BURİNATA
İbrahim Efendi Konağı - Semiha AYVERDİ
İki Şehrin Hikâyesi - Charles DICKENS
Kalpaklılar - Samim KOCAGÖZ
Kaplumbağalar - Fakir BAYKURT
Karartma Geceleri - Rıfat ILGAZ
Kayıp Aranıyor - Sait Faik ABASIYANIK
Kiralık Konak - Yakup Kadri KARAOSMANOĞLU
Kuyruklu Yıldız Altında Bir İzdivaç - Hüseyin Rahmi GÜRPINAR
Kuyucaklı Yusuf - Sabahattin ALİ
Küçük Ağa - Tarık BUĞRA
Madame Bovary - Gustave FLAUBERT
Mai ve Siyah - Halit Ziya UŞAKLIGİL
Mor Salkımlı Ev - Halide Edip ADIVAR
Onlar da İnsandı - Cengiz DAĞCI
Ölü Canlar - Nikolay Vasilyeviç GOGOL
Robinson Crusoe - Daniel DEFOE
Sahnenin Dışındakiler - Ahmet Hamdi TANPINAR
Savaş ve Barış - Tolstoy
Sefiller - Victor HUGO
Sergüzeşt - Sami Paşazade SEZAİ
Ses ve Öfke - William FAULKNER
Sinekli Bakkal - Halide Edip ADIVAR
Sokakta - Bahattin ÖZKİŞİ
Suç ve Ceza - Dostoyevski
Tütün Zamanı - Necati CUMALI
Vadideki Zambak - Balzac
Yaban - Yakup Kadri KARAOSMANOĞLU
Yaşar Ne Yaşar Ne Yaşamaz - Aziz NESİN
Yedinci Gün - Orhan HANÇERLİOĞLU
Yılkı Atı - Abbas SAYAR

Söylev kategorisi aynı adlı eseri içeriyor sadece dersek yanlış demiş olmayız sanıyorum.

Nutuk - Mustafa Kemal Atatürk

Onuncu ve sonuncu kategori şiir. Burada da 15 adet eser var.

Bütün Şiirleri - Orhan Veli KANIK
Çile - Necip Fazıl KISAKÜREK
Divan Şiirinden Seçmeler
Dostlar Beni Hatırlasın - Âşık Veysel ŞATIROĞLU
Halk Şiirinden Seçmeler
Han Duvarları - Faruk Nafiz ÇAMLIBEL
Kendi Gök Kubbemiz - Yahya Kemal BEYATLI
Kutadgu Bilig'den Seçmeler
Memleketimden İnsan Manzaraları - Nazım HİKMET
Mesnevî'den Seçmeler - Mevlana
Otuz Beş Yaş - Cahit Sıtkı TARANCI
Safahat - Mehmet Akif ERSOY
Şiirler - Ahmet Muhip DIRANAS
Şiirler - Ahmet Kutsi TECER
Yunus Emre Divanı'ndan Seçmeler

Eflâtun Cem Güney
1896 - 1981

Bilin bakalım bu 10 kategori altında kaç eser 100 Temel Eser olarak kabul edilmiş? Tahmin edilebileceği üzere 99 adet eser 100 Temel Eser olarak isimlendirilmiş. Orijinal adresi: http://yuzeser.meb.gov.tr/ İnanmayan sayabilir.

100 Türk Edebiyatçısı ile 100 Temel Eser listeleri paralellik gösteriyor. Yani 100 Türk Edebiyatçısı'nın çoğu, 100 Temel Eser'de yer alıyor. Burada da şu dikkatimi çekti. Bildiğimiz en önemli masal derleyicisi ve hatta yazarı olan Eflâtun Cem Güney 100 Türk Edebiyatçısı listesinde haklı olarak yer alıyor. Buna karşılık 100 Temel Eser'de Masal kategorisinde sadece Naki Tezel'in Türk Masalları derlemesi bulunuyor. Bir masal derlemesi de Eflâtun Cem Güney'den ekleyin listeyi 100'e tamamlayın hiç olmazsa.

100 Temel Eser içerisinde iki adet Cengiz Aytmatov romanı var. Buna karşılık 100 Türk Edebiyatçısı arasında adı yok. MEB onu Türk kabul etmiyor herhalde.

Mehmet Akif Ersoy`un Yeni Bulunan Şiiri

Tolga | Tuesday, December 29, 2009 11:45 PM — 12/29/2009 11:45:36 PM

Mehmet Akif Ersoy
20 Aralık 1873 - 27 Aralık 1936

Gazetelerde hep okurduk.

"J. R. R. Tolkien'in hiç yayımlanmamış yeni bir kitabı bulundu."

"Agatha Christie'nin hiç basılmamış bir kitabı keşfedildi."

Buna benzer bir edebî keşif de bizde oldu bu sefer. Mehmet Akif Ersoy'un bütün eserlerini içeren Safahat adlı kitapta yer almayan ve daha önce hiç basılmamış bir şiiri ortaya çıktı.

Aksiyon Dergisi tarafından ortaya çıkarılan bu şiir, Mehmet Akif Ersoy'un Mustafa Hakkı isimli bir dostuna ithafen yazılmış. 5 Haziran 1905 tarihli şiirin ismi Hasbihâl.

Nasıl bulundu, nasıl keşfedildi herhalde Aksiyon Dergisi'nde yazıyordur. Bu konuda bir bilgim yok. Ben Star Gazetesi'nde okudum haberi. Oradan naklediyorum.

Birkaç gün önce (27 Aralık 1936'da vefat etmiştir.) ölüm yıldönümü olan şairin Hasbihâl adlı şiiri şöyle. Hasbihâl, sohbet anlamına geliyor. Bilmeyenler olabilir.

Hasbihâl

Bugün yaşım otuz üç; ben demek otuz üç yıl

Kapılmışım bu serab-ı hayata; hem de nasıl:

Bütün kavafil-i âmâl önümde can berleb,

Durur iken yine ben sîne çâk çâk taleb,

Uzakta şöyle heyülâda görsem ümmidim

Teşahhus etti sanır da hemen seğirtirdim!

Hayale peyrev olup döndüğüm bu feyzada

Değildi bir demim olsun belâdan âzâde

Adım başında felâket; adım başında muhat

Ne bir kenâr-ı selâmet; ne bir tarîk-ı necat

Sağımda ağzını açmış amîk bir uçurum;

Solumda inmede dehşetli bir kasırga hücum!

Gidilse leyle-i âtî kadar karanlık çöl!

Dönülse devre-i mâzî gibi kapanmış yol!

Fakat tereddüde, ârâma var mıdır imkân?

Sürüklenir gider elbette dalgaya kapılan.

Uğraştım onca muhacimle bir zaman heyhat

Sonunda tâb ü tüvânım kesildi bitti sebat

Karardı gözlerim artık ne oldu bilmiyorum

Açıldı pîş-i hayalimde başka bir uçurum

Yuvarlanıp düşecektim o cah-ı muzlime ben

Önümde nur-ı ilâhî gibi göründün sen

Yarıp o zulmeti sâyende işte kurtuldum

Dalâle doğru giderken reşâde doğruldum

Göründü dîde-i hakbîne şimdi âlem-i ruh

Uyandı leyle-i ruhumda bir sabah-ı fütuh

Hayat namına ben gerçi sersericesine

Dolaşmışım bu fezâ-yı hayâli bunca sene

Fakat bugün o geçmiş demlerin nihâyetidir

Hayat varsa benimçün bugün bidâyetidir

Felekte ben de acep gün görür müyüm derken

Sabah-ı sermede kalb eyledin leyâlimi sen

Sen ey nigâhımı bîdâr eden ilâhî nur

Kemâl-i feyzin ile olduğun zaman manzur

Degişti sanki muhitim, açıldı başka cihan

Çekildi ufkumu tazyik eden sehab-ı giran

Baharlar uçuyor şimdi asümânımda

Teraneler ötüyor tâ samîm-i cânımda

Muhabbetin ne kadar mucizata mazharmış

Bugün ben anlıyorum başka bir cihan varmış

Gülzâr-ı hayalime suret veren musavver ruh

Kitab-ı sineme bir bak ne dilfirib vuzuh

İçinde gösteriyor âlem sabahatini

O safhadan oku gel sen de kendi hikmetini

Bu kâinatta görmekteyim bütün seni âh

Biraz da gel edeyim sende kâinâta nigâh

Ümidi, ye’si, maişet bela-yı hâilini

Bu kârzâr cihânın bütün gavailini

Hülasa her ne kadar kayd varsa cümlesini

Hayalden silerek yazdım işte sade seni

Bugün düşünm(üy)orum hiç kendi âtimi

Düşünmek istemiş olsam da nerde kabil mi?

Senin fezaları lebriz eden hayalinle

Sığar mı başka endişe tenknâ-yı dile?

Seninle başladı mâdâm bende feyz-i hayat

Hüda bilir edemem bir de masivâ isbat

Mehmet Akif Ersoy

Şubat Ayının ve Miladi Takvimin Öyküsü

Tolga | Saturday, December 26, 2009 3:33 AM — 12/26/2009 3:33:06 AM

Şubat ayının diğer aylara nazaran daha az güne sahip olmasının hikâyesi oldukça ilginçtir.

Şu an kullanılan Güneş Takvimi'nin bir benzerini Mısırlılar kullanmaya başlamıştı. Mısırlıların kullandığı takvimde 30'ar günlük 12 ay bulunuyordu. Kalan 5 günü de takvime dahil etmeyip şenlik günleri olarak kutluyorlardı. Mayalar da buna benzer bir çözüm bulmuşlardı ama onlar kalan 5 günü keder günleri olarak geçirirlerdi.

İşte bu Mısır takvimini Jül Sezar kendi ülkesindeki ay takviminin yerine koydu. O zamana kadar Roma'da kullanılan ay takviminde 7 ay 29 gün, 4 ay 31 gün ve 1 ay 28 gün sürmekteydi. 28 günlük bu ayın adı Februarius'tu. Şimdiki Şubat yani. 13 aylık bu takvimdeki gün sayısı 355 günü veriyordu.

Neticede Jülyen Takvimi olarak bilinen bu güneş takvimi Roma'da kullanılmaya başlandı. Buna göre 6 ay 30 gün 6 ay 31 gün yapılarak artan 5 gün de aylara eklenmiştir. Ancak bu durumda bir yıl 366 gün olacağından Şubat ayından bir gün alınmış ve 29 güne düşürülmüştür. 4 senede bir oluşan 1 gün fazlalık da Şubat'a eklenmiş ve 4 senede bir de olsa 30 gün sürmesi sağlanmıştır.

"Neden başka bir aydan değil de Şubat'tan alınmıştır o bir gün?" sorusunun cevabı ise şöyle: O zamanlarda yılbaşı Mart ayıdır. Şubat da son ay olduğundan kabak onun başına patlamıştır. Fakat Şubat'ın makûs talihi bununla sınırlı kalmamıştır.

Jül Sezar'ın bu takvim reformu nedeni ile senato bir ayın ismini ona ithaf etmiş ve bizim Temmuz olarak bildiğimiz aya Sezarın ismi olan Julius adı verilmiştir.

Jül Sezar'ın bu takvimini düzenleyen kurumlar 3 senede bir artık yıl uygulaması yapınca takvimde bozulma meydana gelmiştir. O zamanki Roma İmparatoru Augustus da 12 yıl boyu artık yıl uygulamasını kaldırarak takvimi eski haline getirmiştir. Bunun karşılığı olarak da o zamanki adı Sextilis olan ve 6. aya denk gelen ayın adını Augustus yapmıştır. Yani bildiğimiz Ağustos. "Jül Sezar'ın ayı Julius 31 günken, Augustus'un ayı Augustus 30 gün olur mu hiç?" diyerek kendi ayını da 31 güne çıkarmıştır. Bu fazla bir günü bulabilmek için başvuru adresi yine zavallı Şubat'tır. Böylece Şubat 28 güne düşmüştür. Allahtan 4 yılda bir artık yıllarda 29 gün olmasına kimse karışmamıştır.

Takvimimizdeki son düzenlemelere gelelim. İmparator Konstantin 7 günlük hafta sistemini getirmiş ve yıl başlangıcını Mart'tan alıp Ocak'a vermiştir. O zamanlar Ocak'ın adı Janus'tur ve Aziz Janus'tan gelmektedir. Herhalde bir saygı ifadesi olarak yapılmıştır. Yoksa durduk yere neden Ocak birinci ay olsun?

En son olarak da Papa 13. Gregory dakika farkları nedeni ile 10 günlük bir sapmaya uğramış bu takvimi, 4 Ekim 1582'den sonraki gün 15 Ekim 1582'dir diyerek düzeltmiştir.

Gregoryen Takvimi olarak bilinen bu takvimde senede 10,8 saniyelik bir hata oranı mevcuttur. Bu da göz ardı edilebilecek kadar küçük bir hatadır.

Yukarıda anlattığım Şubat'tan gün çalınması durumunun Jül Sezar ve Augustus zamanında değil de Papa 13. Gregory zamanında yapıldığını yazan yerler de var. Sonuçta Şubat'ın hakkı hep yenilmiştir o zamanlar son ay olduğundan. Halbuki şimdiki son ayımız Aralık 31 gün sürmektedir.

Bu yazıyı internet üzerinden edindiğim bilgiler ve 29 Şubat 1996 Perşembe gününe ait bir Milliyet Gazetesi kupüründen faydalanarak yazdım. O kupürde takvimler ile ilgili başka enteresan bilgiler de var. Bir ara onları da yazarım artık.

Büyük bir tesadüf eseri bugün uluslararası takvim ve saatin ülkemizde kabulü imiş. 26 Aralık 1925'te Miladi Takvim'e geçmişiz yani. Onu da resmi eklerken fark ettim.

Bıldır Yediğin Hurmalar Bugün Kıçını Tırmalar

Tolga | Wednesday, December 23, 2009 12:37 AM — 12/23/2009 12:37:54 AM

Bıldır, geçen sene ya da bir sene önce manasında kullanılan bir kelime olup, bizim gibi İstanbullular pek bilmezler.

Atasözümüzün manası da "Önceden yediğin haltlar nedeni ile şimdi başın belada." olarak açıklanabilir. Orijinal şeklinin başlıkta yazdığı gibi olduğunu düşündüğüm atasözümüzün değişik versiyonları da mevcut. Bugün yenip de yarın tırmalayanlar, yazın yenip de kışın tırmalayanlar, dün yenip de bugün tırmalayanlar, akşam yenip de sabah tırmalayanlar gibi çeşitli zaman dilimleri için üretilmiş olan söylenişleri söz konusu. Hatta Türk Dil Kurumu'nun sitesindeki Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü'nde benim "kıçını" olarak ifade ettiğim bölümü adlı adınca belirtmişler. Uygun bir tanesini, uygun düşecek bir halde söylemek zevkli olur diye düşünüyorum.

Bu atasözü, hanımla yaşadığımız bir fikir teatisi esnasında aklıma geldi. Sokaklarda gördüğüm ağaçların, bitkilerin isimlerini ve haklarındaki bilgileri hanıma söylemek gibi bir alışkanlığım var. Bizim buralarda zebil gibi olan hurma ağaçlarını gösterdiğim zaman doğal olarak "Bu nasıl hurma? Benim bildiğim hurmalar küçük olur. Bunlar kocaman." şeklinde itirazlarda bulundu. Genellikle Ramazan'da oruç açmak maksadı aklımıza gelen küçük hurmalar ile bizim buralardaki koskoca hurmaların isimleri dışında her şeylerinin farklı olduğunu bilmek lazım.

Önce Ramazan'da tüketmeyi alışkanlık haline getirdiğimiz hurmaya gelelim. Bu hurmanın ağacı bildiğiniz palmiye ağacının bir türüdür. Bilimsel ismi de Phoenix dactylifera'dır. İkinci resimdeki ağaçtır. Hemen herkesin yediği ve bildiği hurma budur. Sıcağı seven bir ağaçtır. Türkiye'de pek bulunmaz.

Bizim buralardaki kocaman hurmalar ise tamamen farklı bir türdür. İlk resimde görülebileceği üzere ne meyvesinin ne de ağacının palmiye ile alakası yoktur. Soğukta da gayet iyi yaşar. Trabzon Hurması olarak bilinir bazı yörelerde. Meyvesinin olmuşu domatese benzer. Jöle gibi, çok ballı bir yapısı vardır. Olmamışı ise yenilmez bir şeydir. Adamın boğazında kalır.

İşte bu noktada başka yerlerde bulamayacağınız bir bilgiyi veriyorum. Aklınızın bir köşesine yazın. Bu iri hurmaların "ham yenen" belki de "hamyenen" denilen bazıları vardır. Bu hamyenenler adından da anlaşılacağı üzere tam olarak olgunlaşmadan da tüketilebilir. Hamyenenlere normal bir hurma ağacında rastlanabileceği gibi, bazı hurma ağaçların bütün meyveleri hamyenen statüsündedir. Bütün meyveleri hamyenen olan bir ağaç bulduğumuzda iş kolay olur. Herhangi birini koparıp yiyebiliriz. Yine de meyveler yemyeşilken değil, hafif sararmışlarken yenilmelidir.

Peki normal bir hurma ağacında hamyenen meyveyi diğerlerinden nasıl ayırabiliriz? Bunun için hurmanın arka kısmına bakılır. Normal hurmalarda arka kısım birinci resimde görüldüğü gibi çukurdur. Hamyenenlerde ise bu kısım düz ya da dışa doğru bombeli bir haldedir. Bu durumu üçüncü resimde görebiliyoruz. Resimdeki hurmalar kesinlikle çekirdeklidir ve ham olarak yenirler. Hamyenenler ısırıldığında içinde kahverengi bazı oluşumlar görülecektir. Bu nedenle çikolatalı diye bir tabir de kullanılır.

Hamyenenlerin en önemli özelliği çekirdekli olmalarıdır. Ancak entersan bir şekilde her hamyenenin çekirdek sayısı aynı olmayabilir. Bir hamyenende ne kadar çok çekirdek olursa o kadar tatlı ve yenilebilirdir. Bu nedenle hamyenen olabilme şüphesiyle kopartılan hurmanın hemen arkasında büyükçe bir diş alınarak çekirdeği var mı yok mu bakılır. Çok sayıda çekirdek görülürse içi bir sevinç kaplar. Zira bir iki çekirdekli hamyenenlerin ancak çekirdeklerinin etrafları insanın boğazında kalmadan yenilebilir. Buna karşılık sekiz çekirdekli bir hamyenenin tadına doyum olmaz. Çocukken bulduğumuz hamyenenlerin çekirdek sayıları çeşitli diyaloglara da vesile olmuştur.

- Oğlum bak sekiz çekirdekli, çikolatalı buldum ben.

- Çok ballısın. Ben sabahtan beri anca üç çekirdekli bulabildim.

Neticede bu biraz da şans işidir. Hamyenen konusundaki bu detaylı bilgilendirmeyi ancak çocukluğunun büyük bir kısmı benim gibi hurma ağaçlarının tepesinde geçen biri yapabilir.

Bu domates gibi olan hurmanın bilimsel ismi Diospyros kaki olup Çin kökenli bir meyvedir. Ancak dediğim gibi bizim buralarda zebil gibidir. O kadar çoktur ki kafamı pencerelerden herhangi birinden çıkarıp etrafa baktığım zaman mutlaka bir hurma ağacı görebilirim.

Hurma diye adlandırılan bir başka tür daha vardır. Halamların eski evinin hemen yanında tanıdığım, şu anda oturduğum evin yolunda da bir tane olan ve halamın bana Osuruk Hurması diye söylediği hurmadır bu. Bu meyve yukarıda detaylı olarak anlatılan Trabzon Hurması'nın ya da Kaki'nin benzeridir. Ancak meyveleri çok küçüktür. Bütün meyvelerinin içinden çok sayıda çekirdek çıkar. Tat olarak oldukça buruktur. Bence hamyenen daha iyidir. Bilimsel adının Diospyros lotus olduğunu düşünüyorum. İnternette ona en benzeyen Diospyros türü Diospyros lotus çünkü. Bu hurma da dördüncü resimde incelenebilir. Bildiğim kadarı ile Trabzon Hurması'nı aşılamak için de kullanılmaktadır.

Bu meyveler ile ilgili bir bilgi daha. Bunlar herkesin Abanoz olarak bildiği ve odunu mobilyacılıkta çok kıymetli olan ağaç ile aynı cinstendir. Abanoz'un bilimsel adı da Diospyros ebenum'dur.

Son söz olarak, hangi hurma neden kıçımızı tırmalamaktadır bilemiyorum ama daha önce hamyenen yememiş biri bence denemelidir diyorum.

Hakkı Devrim Halid Ziya Uşaklıgil ve Züppelik Hadisesi

Tolga | Friday, December 18, 2009 11:40 PM — 12/18/2009 11:40:38 PM

Birkaç gün önce gazetede okudum. Özetle Hakkı Devrim, Halid Ziya Uşaklıgil için züppe tanımlamasını yapmış.

Olay şu şekilde gelişmiş. Bir televizyon programında Aşk-ı Memnu dizisinden konu açılmış ve "Bu tarz bir aile Türkiye'de var mı?" sorusu ortaya atılmış. Bu sırada Hakkı Devrim araya girerek "Bu iş benim işim." demiş ve başlamış.

"Halit Ziya Uşaklıgil züppenin önde gidenidir. O hadiselerin hepsi 1910'da cereyan etti. 1910'da öyle bir Türk ailesi olma ihtimali var mı Allah rızası için?"

Şu cümlenin sonundaki "Allah rızası için?" kısmını tıpkı reklamlarda söylediği "Allahınızı severseniz." ve "Doğrusunu isterseniz." kısımları gibi sesi kısılarak söylediğini düşünüyorum.

Devam etmiş Hakkı Devrim.

"Bu çok beğendiğiniz romancınız monşerin önde gidenidir ve ailesini de perişan etmiştir. Çocuklarını, oğullarını ben iyi biliyorum."

Sonrasında züppenin tanımını yapmasını istemiş sunucu Hakkı Devrim'den. Yapmış tabii.

"Yani benim için züppenin bir numaralı özelliği kendi çevresine mensubiyetten adeta utanması, kendini bir başka çevreye ait göstermesidir. Tamamen var orada."

demiş. Son olarak da:

"Hüseyin Rahmi Gürpınar değildir. O dürüstlük o gerçeklik yoktur. Hep böyle birşey anlatılır."

demiş. Sonra da konu kapanmış.

Bu monologlardan anladığım kadarı ile züppelik, konusu itibari ile Türk aile yapısına uygun olmadığı düşünülen Aşk-ı Memnu'yu yazabilmenin bir ön koşuludur. Halid Ziya Uşaklıgil bir züppe olmasa imiş Aşk-ı Memnu'yu da yazmazmış ya da yazamazmış.

Bir de şu Türk aile yapısı kavramı vardır ki gerçeği ne derecede yansıtır ayrı bir tartışma konusu. Bir iki kelam edecek olursak, bahsedilen kavram, özlenen, istenen Türk aile yapısıdır. Yoksa Türk aile yapısı, en azından bazı kesimlerde bize dayatılan özelliklerini kaybedeli çok oldu.

Son olarak Hakkı Devrim'in son cümlesine değinelim. Yanlış anlamamışsam, "Hüseyin Rahmi Gürpınar züppe değildir." anlamına geliyor o cümle. Ancak bu küçük sohbet içerisinde züppelik göstergesi olarak sadece, "Aşk-ı Memnu'da olduğu üzere Türk aile yapısına uygun olmayan bir yaşam tarzını yansıtmak" tanımlamasını alabildik. Oysa ki ben zamanında bir Hüseyin Rahmi Gürpınar eseri okumuştum Gönül Bir Yeldeğirmenidir adında. Orada iki aile arasındaki gerçekleşen adeta bir eş değiştirme durumu anlatılıyordu ki en az Aşk-ı Memnu'nun konusu kadar "Türk aile yapısına uygun değil." yaftasını haketmektedir.

Bu durumda Hüseyin Rahmi Gürpınar neden züppe değildir de Halid Ziya Uşaklıgil züppedir? Hakkı Devrim'in dediğine bakacak olursa Halid Ziya Uşaklıgil çoluk çocuğunu perişan etmiştir. Hüseyin Rahmi Gürpınar hiç evlenmediği gibi çocuğu da yoktur bildiğim kadarı ile. Sırf bu nedenle züppe tanımlamasından kurtulmuş olabilir mi acaba?

Bu tarz ince mevzular televizyonda laf arasında tartışılırsa görüldüğü gibi bir sonuç çıkmıyor. Halbuki Hakkı Devrim bu konu ile ilgili yazı kaleme alsa da gazetesinde yayınlasa, herkes işin iç yüzünü öğrenirdi.